Tusken Kuunder en Lende, Maart 2007 (P-LF) Tusken Kuunder en Lende, Maart 2007 (P-LF)
B.J. Postma
Hokkerjiers hie ik âld-deputearre Van Klaveren lokwinske mei syn beneaming ta boargemaster yn Wolvege en him frege om tenei syn boargerjierferslach dûbeltalich te skriuwen, doe’t er op 27 july 2005 in freonlik brief werom skreau. It gemeentlike taalbelied soe bliken dwaan út de stipe foar de Schrieversronte (in 44.000 euro yn 2004, BJP) en út it stribjen nei de status fan diel III fan it Hânfêst.1 Foar it oare wie syn kleiliet wer de âlde sang fan alle tiden: de boargers hiene gjin ferlet fan in ferslach yn har eigen taal en in oersetting kaam it kolleezje yn ’e ponge en it libben wie al sa djoer.
Mis wie ’t wer. Wa’t syn gelyk yn de boargemasterskeamer net kriget, hellet it yn de riedseale. Yn in briefke fan 27 oktober 2006 haw ik de rie frege, om de boargemaster te freegjen om sa’n dûbeltalich ferslach. Griffierske seach dat in raar gat yn ’e holle - se miende dat ik om in Frysktalige oersetting kaam – mar se draaide alhiel by, doe’t ik har útlei, dat it my om in Stellingswarfsk-Hollânsk ferslach te rêden wie. Op 4 desimber wie it oan de ynspraak yn de eigen taal ta, al koe/woe in kommisjelid dy net ferstean. De tekst, in oersettings fan dr. H. Bloemhoff, hiene alle kommisjeleden foar har lizzen”:
“Ik hebbe de kommesaores vraogd (14 juni 2005) om in zien burgerjaolverslag twie bladzieden in et Nedersakisch te schrieven en iene in et Bilts. De hoge-achtbere is ok kommesaores van Stellingwarf en Et Bilt. Hi’j schreef weeromme (14 juli 2005): ‘An jow suggestie om ok stokken van mien verslag in et Bilts en Stellingwarfs te schrieven kan ik niet voldoen, omreden dat et gien officieel erkende riekstaelen binnen’. As it autochtone Nederdersaksisch now al of niet een deur it riek erkende tael is, kan niks schelen. (Trouwens, et Nederlsaksisch is wel degelik een deur et riek erkende tael en wel in et kader van et Europese Haandvest.)
Mar misschien sit et een betien aanders. Misschien wil de kommesaores wel van gien Stellingswarfs in zien verslag weten, zolange as de beide borgemeisters in heur verslaegen gien woord in de tael van de Stellingwarvers schrieven willen. De hoge-achtbere daenkt lichtkaans zo van ‘eerst mien beide oold-staoteleden mar es’.
Ik hebben de borgemeister vraogd om een dubbeltaelich joarverslag Stellingwarfs-Hollaans (29 april 2005), mar hi’j schreef weeromme: ‘It beleid veurzicht (...) niet in et vertaelen van uutgaonde (belieds)stokken’(27 juli 2005). Mit aandere woorden, bi’j de te versturen post wodt et Nedersaksisch doelbewust opkeerd, in et burgerjaorverslag is et Stellingwarfs verbeuden. Now bin ik niet zo verdreegzem dat ik zovule onverdreegzemheid ondergaon wol zonder d’r tegen in ’t geweer te kommen.
1. De Europese Unie het achting veur de taelverscheidenhied in Europa, dus ok veur et Stellingwarfs. In et ientaelige, Hollaanstaelige borgemeistersverslag is gien inkeld teken van achting te vernemen.
2. De Raod van Europa het een raemverdrag veur minderheden. Daor staot in dat in een sfeer van verdreegzemheid en overleg een meervooldige kultuer (krekt as die hier is) niet op kilsterderi’je en verscheel uut hoeft te lopen: zoe’n meervooldige kultuer maekt de gemienschop krekt rieker.
Mar op dit ogenblik en op dit plak is d’r een kleine taelstried gaonde. Ik kom d’r tegen in ’t geweer dat allienig et Hollaansk bruukt wodt in et burgerjaorverslah, en tegen et verbod op et Nedersaksisch in dat verslag. De taelarmoede in et verslag is hielemaole niet neffens de taelriekdom in dizze gemeente; dat verbod stamt uut de tied van Kuyper en Troelstra, mar we leven now in de tied van Balkenende en Bos.
En dan nog wat. Et Nedersaksich wil zo graeg van diel II naor diel III van et Haandvest. Ik heure menister Remkes al: ‘Zo gauw as in Oosterwoolde en Wolvege et Stellingswarfs in jaorverslaegen pronkt, gaot et deur om mi’j.’ Dat ik zol zeggen: hool toch es op mit die taeldiskriminaosie in et verslag en nuug de borgemeister om een dubbeltaelig verslag-2006 in et Nedersaksisch en Hollaans te maeken.”
En it fermidden? Dat bleau kâld en ûnferskillich as in pûn moal, en gjin glimke noch jûchhei koe der ôf. De opmerkings wiene fan it wenstige soarte: ‘Alle boargers koene wol Hollânsk lêze’, ‘fan diskriminaasje wie gjin sprake’, ‘nij-ynkommelingen hiene yn it gemeentehûs nei Johan Veenstra harkje mocht en dat wie mear as genôch’, ‘wy stypje de Schrieversronte al’, en sawathinne. Ien lid hie gjin beswier tsjin ien ferslachside yn it Leechsaksysk, mar twa soe al tefolle wêze. It koe dus neat wurde. As lêste de foarsitter: “Wy sille mar wer yn it Nederlânsk fierder.”2
Noaten
1 “Ze wollen nog iene 'ultieme poging’ doen, he ’k argens leazen. Nog iene mar? Wat een lamzakken!” (Johan Veenstra, Ljouwerter Krante 24 oktober 2006)
2 “Et Stellingwarfs het politici mit een visie neudig. Meensken die argens veur staon, d’r van overtuugd binnen dat ze veur een goeie zaeke an ’t wrotten binnen. Gien kleurloze kantoormannegies, beliedsmitwarkers en managers. Gien klongelkonten.” (deselde)
Boarne: Lyts Frisia, tydskrift foar Fryske striid en literatuer, jrg. LVI, nû. 1, maart 2007 s. 2-3