Geen taalstrijd op de scholen, 25-03-2008 (P-LC) Geen taalstrijd op de scholen, 25-03-2008 (P-LC) Fries als voertaal naast het Nederlands in het basisonderwijs?
Dat mag van de meerderheid van de ondervraagden bij een steekproef die deze krant liet uitvoeren. De uitkomst past bij de positie van het Fries. Vrijwel overal wordt het als voertaal gebruikt. Dus waarom niet in de school?
Zodra het verder gaat, neemt het draagvlak af. Voor de meerderheid hoeft het na de basisschool niet meer zo nodig. In het basisonderwijs mag het Fries best een uur of vijf worden gebruikt, in het voortgezet onderwijs kan het helemaal uit het leslokaal verdwijnen. Het krijgt de plaats van tweede taal.
Friesland is geen homogeen taalgebied, zo blijkt weer eens uit het onderzoek. Er zijn verschillen tussen Friestaligen en niet-Friestaligen, tussen stad en platteland, tussen de Stellingwerven en de rest en tussen hoger en lager opgeleiden.
Het provinciaal bestuur is al jaren actief bezig de positie van het Fries te versterken, en niet zonder succes. De provincie heeft veel gedaan voor de wettelijke en sociale status. Toch verliest de taal terrein in een omgeving waar het Nederlands en het Engels domineren. Daar helpen Friese plaats- en waternamen niet tegen.
In de strijd tegen de verdere achteruitgang is het onderwijs frontgebied, althans dat kan de provincie ervan maken. De aanleiding voor het onderzoek was de kans dat het provinciaal bestuur straks meer bevoegdheden krijgt om het Fries in het onderwijs te regelen.
Het onderwijs lijkt vaak hét middel tegen alle maatschappelijke kwalen. Het moet achterstand van allochtonen wegwerken, onhandelbare jongeren in het gareel brengen en normen en waarden bijbrengen. De school lijkt goed voor alles waar de ouders even niet aan toekomen en de politiek ook niks beters voor weet te verzinnen.
Deze overbelaste sector kan niet straffeloos worden opgezadeld met de opgave het Fries te redden. Zo’n opdracht raakt niet alleen de onderwijzers, maar ook de ouders die misschien andere prioriteiten hebben bij de vorming van hun kinderen.
Het zal duidelijk zijn dat de provincie heel voorzichtig moet omspringen met haar ruimere bevoegdheden voor het taalonderwijs. De school mag niet het toneel worden van taalstrijd. De positie van het Fries is te delicaat en te complex voor drastische, eenzijdige maatregelen. Het is meer een onderwerp voor een brede maatschappelijke discussie.
M[ulder].
Boarne: Leeuwarder Courant, 25-03-2008
FFU: Wer in op-de-rem-traperich haadartikel fan Rimmer Mulder as it om it Frysk giet. Wy binne net oars fan him wend. De skoalle hat al mear as hûndert jier it toaniel west fan taalstriid. It Hollânsk hat yn dy tiid troch de lanlike polityk iensidich it machtsmonopoalje taskikt krige yn it hiele ûnderwiis. Dat waard yn De Haach net as in delikaat en kompleks doel sjoen. ‘Ien lân, ien folk, ien taal’ wie it biedwurd. No’t it einlings, nei in ieu, ris oan it Frysk en de Friezen ta is, is it foar Rimmer in reden om gau-gau de taalfrede ôf te kundigjen: “De school mag niet het toneel worden van strijd.” Nochal hypokryt, tinkt ús. De tiid fan praten en eameljen is foarby. Dat hat al te lang duorre. Der moat hannele wurde (kinne) troch de Provinsje. Net allinnich yn it ûnderwiis, mar ek yn oare domeinen. Wat ús oanbelanget foarearst ek mar neffens it Haachske mal: iensidich en drastysk. Op nei it Frysk as earste taal yn ús eigen Fryslân!
En ja, de Ljouwerter Krante brûkt de eigen, offisjele Frysktalige plak- en wetternammen noch altiten folle minder as de offisjeuze Hollânsktalige. Rimmer Mulder hat op dat stik ek in berch bûter op ’e holle.
Sjoch foar ús taalstriid ek it Oanfalsplan Frysk dat de FFU mei oaren gearstald hat. Oan te klikken by ‘Brieven en oare stikken 2007’, útgien, 02-10-2007 > Oanfalsplan Frysk. Klik op: FFU-Oanfalsplan Frysk.pdf