Liever Fries dan Engels op basisschool, 26/27-06-2008 (P-LC) Liever Fries dan Engels op basisschool, 26/27-06-2008 (P-LC) TE GAST
De Onderwijsraad adviseerde vorige week om kleuters al Engels te leren. Via onderdompeling. Nee, niet op de wijze van ‘woordjes stampen’, maar als voertaal.
WILLY DE JONG
Manager Cedin
Tja, nu zijn we hier al vrij lang bekend met verschillende voertalen in het onderwijs, toch lijkt het alsof er iets volkomen nieuws wordt gepresenteerd door de Onderwijsraad. Moeten we hier blij mee zijn? Dat is de vraag.
Duidelijk is dat binnen Fryslân door de provincie volop wordt ingezet op twee- dan wel meertalig onderwijs. Al vanaf de voorschoolse periode wordt stevig gehamerd op een tweetalige aanpak op peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Binnenkort hopen we het zeventigste Frysktalige pjutteboartersplak te mogen begroeten, waarvan eentje in Leeuwarden, die als een tierelier draait. Ook in het primair onderwijs is het aantal scholen dat bewust tweetalig beleid voert op de scholen groeiende. Zelfs drietalige scholen, waar de provincie volop mee wil scoren, nemen in aantal toe. Maar even terug naar de Onderwijsraad.
De Onderwijsraad geeft aan zo vroeg mogelijk te beginnen met een vreemde taal. Immers, jonge kinderen zijn gemakkelijk in staat om meerdere talen te leren. En de vreemde taal die deze jonge kinderen moeten leren, moet aansluiten bij hun leefomgeving: dus Duits in Overijssel en Frans in Limburg. Spelenderwijs, door de spreekvaardigheid te oefenen. Spelling en grammatica komen later wel. Juist zwakke leerlingen profiteren ervan. Maar dan wel een vreemde taal leren voor hooguit 15 procent van het aantal onderwijsuren.
Goed, in Fryslân beginnen we, vooral in de plattelandssituatie, zo vroeg mogelijk met Fries, de thuistaal, de moedertaal. Op scholen waar voor meer dan de helft Friestalige leerlingen zitten, is het steeds meer vanzelfsprekend om de thuistaal samen aan te bieden met de schooltaal, het Nederlands. Fifty-fifty, zeg maar. Uit onderzoek blijkt dat leerlingen, ook zwakke leerlingen, uitstekend in staat blijken de kerndoelen in twee talen te bereiken aan het einde van de basisschool.
Bij drietalige scholen komt daar nog Engels bij, officieel vanaf groep 7, maar waar al volop in de midden- en onderbouw van het basisonderwijs mee wordt geëxperimenteerd, dat gaat ook prima. Leraren, schoolleiders, ouders, ze zijn allemaal enthousiast.
In de zogenaamde voor- en vroegschoolse periode, de VVE-periode, wordt Fries als moedertaal juist nog sterker toegepast, soms is wel 90 procent van de taal Fries de thuis- of moedertaal. Alle kinderen, ook niet Friestalige kinderen doen vrolijk mee. Ook hier blijkt uit onderzoek, dat het juist goed is de overgang van de thuistaal naar de schooltaal soepel te laten verlopen, zodat kinderen als vanzelfsprekend beide talen leren beheersen. In onderzoeken in Amerika en Europa zijn significante effecten gemeten.
Waarom dan wel blij en toch niet zo heel blij met het advies van de Onderwijsraad? Natuurlijk, aandacht voor het leren van twee talen bij jonge kinderen is prachtig. Maar de Onderwijsraad speelt juist in op de vreemde taal, de taal die niet in eerste instantie is van de kinderen, maar die ze wel in hun omgeving opvangen, een internationale taal.
In Friesland willen we nu juist zo graag dat de thuistaal Fries – als tweede rijkstaal, een nationale taal – wordt aangeboden op voorschoolse instellingen en in het basisonderwijs. Daar zit hem nu juist het verschil. Aansluiten bij de taalomgeving van het jonge kind, prima, maar dan wel aansluiten bij de thuistaal. Precies andersom. Dus dat er aandacht in het onderwijs en de voorschoolse instellingen komt voor kinderen die het Limburgse, Groningse – of Zeeuwse dialect of de Friese taal spreken, dat is een goede zaak! Dan wordt gezorgd voor een soepele overgang van de thuistaal of moedertaal naar de Nederlandse taal. En kunnen leerlingen prima in twee of zelfs drie talen de kerndoelen behalen. Want daar gaat het om: dat kinderen zich in Fryslân net zo goed kunnen redden in het Fries als in het Nederlands, en eventueel in het Engels.
Boarne: Leeuwarder Courant, 27-06-2008, s. 4
Ingelsk, 26-06-2008 (P-LC)
Juf can everything
De Underwiisried, noait te beroerd foar in potsje karnaval, hat in nij spearpunt ûntdutsen: jou beukers les yn it Ingelsk. Dat is in hiele ferriking, âlet de Ried tsjin de minister en wa bin ik om dat te ûntstriden. No binne wy, miende ik, drok dwaande sawol de Nederlânske as de Fryske taal in kreas en ferantwurde plak te jaan yn it ûnderwiis, mar dêr skine wy klear mei te wêzen. Heechste tiid foar wat nijs, tinke de goed betelle pommeranten dan, en fansels, men konstatearret fuortdaliks ek ‘zorgwekkende’ problemen. Om dy reden komt der meikoarten in projektburo, budzjet foar ekstra begelieding en fansels in stoet gelearden om alles yn goede banen te lieden. En wêrom? Om’t juf net goed Ingelsk praat. O nee? In juf can everything, seit de kommisje Dijsselbloem. By ús op skoalle praat juf al lang net mear oer it boarterslokaal, mar oer it ‘pleelocal’ en as de berntsjes stil wêze moatte, ropt se fan ‘sjut up!’En dat lêste soene se ek ris tsjin de Underwiisried sizze moatte.
Kollumersweach, Koos Tiemersma
Boarne: Leeuwarder Courant, 26-06-2008, s. 7 [ynstjoerd stikje]
Twatalich, 03-07-2008 (P-LC)
Fryslân as meartalige regio
De Onderwijsraad hat advisearre bern al jong mear talen te learen, lykas Ingelsk, Dútsk of Frânsk, omdat meartalich ûnderwiis tige goed is foar de fierdere ûntwikkeling. Cedin-manager Willy de Jong ûnderstreket dat advys, yn de LC fan freed 27 juny, mar fynt it better dêrfoar it Frysk, of in streektaal, te brûken. Dy taal fan thús en op strjitte [op ’e strjitte/dyk] is ommers op folle natuerliker wize goed te learen as bûtenlânske talen. No ha ik dêr sels yn de media ek neat oer fernommen, mar dat is no krekt wat de Onderwijsraad advisearret! De rie is yn it rapport ‘Vreemde talen in het onderwijs’ wakker optein oer de kânsen dy’t Fryslân as meartalige regio biedt, lykas de mooglikheid foar âlders harren bern twatalich grut te bringen. Lês it mar ris.
Apeldoorn, Nanne Hoekstra
Boarne: Leeuwarder Courant, 03-07-2008, s. 7
FFU: Fierders lêze wy yn it Friesch Dagblad (31-05-2008, s. 17) ûnder de kop: Bernelân is tweetalige peuteropvang: Kindercentrum Bernelân van Catalpa in Leeuwarden is vanaf maandag officieel een ‘twatalich berndeiferbliuw’. Wethouder Bleize komt het certificaat overhandigen, dat bewijst dat op de kinderopvang voldoende aandacht is voor zowel het Nederlands als het Fries. Bernelân heeft Nederlanstalige, Friestalige en tweetalige groepen.