Meertalige leest sneller, 06-02-2010 (A-LC) Meertalige leest sneller, 06-02-2010 (A-LC) Leeuwarder Courant – Wat gebeurt er in het brein van mensen die meer dan één taal beheersen? Onderzoekers van de vakgroep Experimentele Psychologie van de Universiteit Gent proberen daar een vinger achter te krijgen. Wat blijkt: meertaligen lezen sneller in hun moedertaal, maar spreken die juist weer langzamer.
Johan Lamoral
Het is in Friesland geen onbekend fenomeen: mensen die meer dan één taal spreken, lezen en begrijpen. Het is voor psychologen nog altijd een raadsel hoe het menselijk brein er in slaagt die verschillende talen uit elkaar te houden. Het lijkt immers of er zelden woorden uit een tweede taal binnendringen wanneer mensen in hun moedertaal spreken of lezen.
Betekent dit dat het menselijk brein er in slaagt de niet gebruikte tweede taal op zo’n moment uit te schakelen? Nee, zeggen Belgische wetenschappers nu. Bij het lezen in de moedertaal speelt de tweede taal wel degelijk mee op de achtergrond, Mensen lijken niet in staat te lezen in hun moedertaal zonder dat de aangeleerde kennis van de tweede taal daarin meespeelt.
Dat blijkt uit een onderzoek in de vakgroep Experimentele Psychologie van de Universiteit Gent en gepubliceerd in het gerenommeerde vaktijdschrift ‘Psychological Science’. De studie is opmerkelijk omdat tot nog toe alleen de invloed van de moedertaal op de tweede taal werd nagegaan. Met 45 Nederlandstalige studenten die Engels als tweede taal machtig zijn, werd onderzoek gedaan naar de verwerking bij het lezen van woorden die qua vorm en betekenis bijna hetzelfde zijn in beide talen, zoals bijvoorbeeld ‘film’, ‘paradijs’, ‘archeologie’ en ‘vader’.
Wat bleek bij dit onderzoek? Metingen van de oogbewegingen lieten zien dat de proefpersonen bij het lezen van een zin in het Nederlands, minder lang naar dit soort woorden keken dan naar woorden die enkel in het Nederlands voorkomen en geen overeenkomstige Engelse tegenhanger hebben. Tweetaligen zijn dus snellere lezers en wie drie of meer talen beheerst leest zelfs nog sneller.
Professor Wouter Duyck verduidelijkt: “Het gaat hier om twee- en meertaligen die vanaf hun veertiende of vijftiende jaar de andere taal of talen hebben aangeleerd. Wat het onderzoek nog heeft opgeleverd is dat, in tegenstelling tot het lezen, tweetalige sprekers trager spreken dan ééntalige. Lezen en spreken blijken dus in de hersenen gescheiden systemen te zijn.
Volgens de Gentse psychologen wijzen hun bevindingen er op dat wij niet over verschillende taalsystemen beschikken die onafhankelijk van elkaar geactiveerd kunnen worden. Er is juist sprake van een constante interactie tussen de verschillende talen van een meertalige. Wanneer er in het geheugen woorden beschikbaar zijn in verschillende talen, dan zal het activeren van het woorden in kwestie makkelijker verlopen.
Professor Duyck: “De tweede taal heeft dus een directe, ofschoon niet aanstonds merkbare invloed op het lezen. Zelfs wanneer de leestaal de moedertaal is.”
Boarne: Leeuwarder Courant, 06-02-2010, s. 9