Fries in de Grondwet is nog maar een eerste stap, 16-02-2010 (A-FD) Fries in de Grondwet is nog maar een eerste stap, 16-02-2010 (A-FD) Leeuwarden – Het kabinetsbesluit om een bepaling over het Fries in de Grondwet op te nemen is een historische doorbraak, meent gedeputeerde De Vries. Ze constateert dat de Friese lobby resultaat heeft opgeleverd, omdat minister Ter Horst aanvankelijk niet van plan was om naast het Nederlands nog een andere taal in de Grondwet op te nemen. Dat dit nu toch is gebeurd, is van groot belang, stelt De Vries terecht.
Tegelijk is er reden voor voorzichtigheid, want over de precieze formulering van de bepaling in de Grondwet is nog niets bekend. Het enige dat het kabinet zegt is dat ‘de bepaling in de Grondwet over de Friese taal de wettelijke positie waarborgt die het Fries nu al heeft’. De vraag is of dit neerkomt op het vastleggen van een status quo, of om een wezenlijke stap voortuit.
Meer nodig
Fryske Akademy-directeur Reinier Salverda stelt dat er meer nodig is dan alleen opname van een dergelijke bepaling in de Grondwet. Hij schreef met enkele andere vertegenwoordigers van de Friese cultuur in 2008 een ‘aanvalsplan’ voor het Fries, waarin die grondwettelijke erkenning nog maar stap één is.
Stap twee is de uitwerking van de nieuwe bepaling in een speciale taalwet. Vervolgens komen daarbij dingen kijken als een apart budget om de positie van de taal te borgen, bijvoorbeeld door het opzetten van een taalcentrum voor het Fries. In streken als Wales heeft zo’n combinatie van wettelijke erkenning, apart budget en een stevige taalinstantie zich bewezen, aldus Salverda.
Dat neemt niet weg dat de directeur erg blij is met het besluit. “It kabinet docht wat it tasein hie yn de earste regearingsferklearring. Dit is in hiele wichtige stap en ik bin benijd wat derfan komme sil.”
Volgens Salverda is het vooral richting Europa van belang dat het Fries door de grondwettelijke vermelding sterker komt te staan als ‘co-officiële’ taal.
Hij is ook benieuwd wat de politieke beslissing voor gevolgen heeft voor het advies van de commissie-Hoekstra, die binnenkort komt met een advies over de overdracht van de bevoegdheden rond het Fries van rijk naar provincie. “Dat is de krekte folchoarder. Earst in politike útpsraak en dan de útwurking.”
Geen rol
Het is echter maar de vraag of die commissie veel van de grondwettelijke vermelding laat afhangen. In een eerste reactie laat commissielid drs. Marieke Sanders weten dat het geen rol heeft gespeeld in de onderzoeksopdracht. “Toen we hiermee begonnen, wilde de minister het Fries nog niet in de Grondwet. Daar zijn we van uitgegaan.”
Sanders maakt ook deel uit van de expert-committee die toeziet op de naleving van het Europees Handvest, en kent de situatie in vergelijkbare regio’s goed. In sommige landen is de minderheidstaal in de grondweet vastgelegd, in andere niet. Sanders is niet overtuigd dat het een per definitie beter zou zijn dan hert andere, laat ze weten.
De commissie-Hoekstra komt niet voor april met het advies naar buiten. Hoe ver dat advies strekt, moet dan blijken.
Boarne: Friesch Dagblad, 16-02-2010, s. 10