Friese organen passeren rijk met rapport, 21-10-2010 (A-LC) Friese organen passeren rijk met rapport, 21-10-2010 (A-LC) LEEUWARDEN - Zeventien organisaties hebben een eigen rapportage over de positie van het Fries en het Nedersaksisch naar de Raad van Europa gestuurd.
Tot die organisaties behoren de Fryske Akademy, de Noordelijke Hogeschool en de Afûk. De rapportage kan worden gezien als een protest tegen de laksheid van de rijksoverheid ten aanzien van de beide minderheidstalen.
Als ondertekenaar van het Europees Handvest Regionale Minderheidstalen [= Europees handvest voor regionale talen of talen van minderheden] is Nederland verplicht om eens in de drie jaar te rapporteren over de positie van de eigen minderheidstalen. Met de rapportage van 2007 was Nederland 15 maanden te laat, de rapportage van 2010 had op 1 oktober in Brussel [= Straatburg] moeten liggen. Omdat het rijk zelfs nog met het onderzoek moet beginnen, hebben zeventien organisaties nu zelf het initiatief genomen.
In de brief spreken ze onder meer hun teleurstelling uit over de weigerachtige houding van De Haag [= Den Haag] om de bevoegdheid en middelen voor het Fries in het onderwijs over te dragen aan de provincie. Verder wordt aangedrongen op een taalwet, waarin de positie van het Fries juridisch is verankerd. De vrees is dat zolang die taalwet er niet is, er bij iedere beleidswijziging aanpassingen voor het Fries moeten komen.
Boarne: Leeuwarder Courant, 21-10-2010, s. 7
FFU: sjoch de oanbelangjende brieven by ‘Utgongen2010’: 27-09-2010/18-10-2010 > Steatekomitee Frysk/ EBLT: brieven oer it taalbelied foar it Frysk oan de Ried fan Europa en it Ministearje fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes
Taljochting:
Yn septimber hie de Nederlânske oerheid har fjirde steatsrapport, nei oanlieding fan de ôfspraken makke yn it Europeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen fan de Ried fan Europa yn Straatsboarch ynleverje moatten. Dat is net dien. It tredde rapport, yn 2007, wie ek te let. De Ried fan Europa, ynternasjonaal better bekend as de Council of Europe, wie dêr doe min oer te sprekken.
Yn it Europeesk Hânfêst foar regionale talen of talen fan minderheden, ek wol bekend as European Charter for Regional or Minority Languages, wurde de rjochten fan minderheidstalen fêstlein. Nederlân wie ien fan de earste fiif lidsteaten fan de Ried fan Europa dy’t it Europeesk Hânfêst ûndertekene en ratifisearre hawwe. It like der doe op dat Nederlân wurk meitsje soe fan it belied foar it Frysk en it Leechsaksysk. It liket der lykwols op dat it taalbelied stilfallen is.
Fryske organisaasjes oansletten by it Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) hawwe dêrom in oersjoch makke fan de lêste stân fan saken wat it Frysk yn Nederlân en Fryslân oanbelanget. Op ferskate ûnderwerpen foldocht Nederlân net oan de ôfspraken dy’t makke binne yn it Europeesk Hânfêst. Al trije kear earder hawwe de eksperts fan de Ried fan Europa ferskate oanbefellings dien, lykas fierder geande desintralisaasje en maatregels wat it ûnderwiis yn it Frysk en yn de media oanbelanget, mear oerlis mei de Fryske oerheid en it fierder stimulearjen fan it Frysk yn de rjochtseal.
De Fryske organisaasjes binne yn prinsipe posityf oer de yn it regearakkoart oankundige taalwet foar it lykweardich brûken fan it Frysk en Nederlânsk yn de provinsje Fryslân. De Ried fan Europa is frege om it ta stân kommen fan in Fryske taalwet te stypjen. De Fryske organisaasjes wolle by dizzen it nije kabinet en minister Donner fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes oproppe om wer mei faasje oan de slach te gean mei it útfieren fan de yn it Europeesk Hânfêst makke ôfspraken en it taalbelied Frysk.
It Steatekomitee Frysk fan Provinsjale Steaten fan Fryslân, dêr’t alle politike partijen yn de steaten yn fertsjintwurdige binne, stipet yn in eigen brief it brief fan it EBLT en biedt himsels oan as ynformaasjeboarne foar de Ried fan Europa. Konkreet wurdt tawurke op in spesjale harksitting fan de Intergroup fan it Europeesk Parlemint mei de saakkundigen fan de Ried fan Europa oer de posysje fan it Frysk. De saneamde Intergroup fan it Europeesk Parlemint ferienet Europarlemintariërs dy’t sels in minderheidstaal prate of opkomme foar de rjochten fan minderheidstalen. Sa’n tsien persint fan ’e ynwenners fan ’e Europeeske Uny praat thús ien fan de tsientallen minderheidstalen lykas it Baskysk, Bretonsk, Frysk, Katalaansk, Friûlysk, Gaelic, Oksitaansk, Sámi, Sorbysk, ensfh.
Fryske organisaasjes dy’t it brief oan de Ried fan Europa stypje binne: Afûk, Berie foar it Frysk, Cedin-Taalsintrum Frysk, Freonen fan Omrop Fryslân, Feriening Frysk Underwiis, Folkshegeskoalle Schylgeralân, Fryske Akademy, Fryske Rie, Jongereinferiening Frysk Ynternasjonaal Kontakt (FYK), NHL Hogeschool, Omrop Fryslân, Ried fan de Fryske Beweging, Sintrum Frysktalige Berne-opfang, Stichting Ons Bildt, Tresoar, Tryater en Vereniging Levende Talen, seksje Frysk.
Op in parsekonferinsje op woansdei, 20-10-2010, oer beide stikken op de Fryske Akademy waard de FFU fertsjintwurdige troch ús foarsitter drs. Tom Dykstra. Jelle Bangma (foarsitter Nederlânske Kommisje fan it Europeesk Buro foar Lytse Talen, earder EBLUL, the European Bureau for Lesser Used Languages), ljochte de brieven ta mei stipe fan frou Corrie Hartholt (CDA, Steatekomitee Frysk), Richt Sterk (inisjatyfnimster, FYK) en direkteur Reinier Salverda (wolkom, Fryske Akademy).
In sjoernalist stelde in pear fragen: Hoe wurket Europeeske stipe en wat kin dat betsjutte? Binne der ek sanksjes ? Antwurd: De Ried fan Europa kin neat oplizze, mar oant no ta binne de rapporten fan de Europeeske ‘eksperts’ net yn it Nederlânske parlemint besprutsen en dat soe al moatte. It regear hat altyd it fingerke omheech as it oer oaren minderheden yn it bûtenlân giet, mar as it oan eigen lân ta is dan binne se net thús.