Berie: ‘sterke’ commissaris voor Fries. Roep om nieuw taalorgaan, 08-02-2011 (A-LC) Berie: ‘sterke’ commissaris voor Fries. Roep om nieuw taalorgaan, 08-02-2011 (A-LC) Leeuwarder Courant - Friesland moet een commissaris voor het Fries krijgen die aan het hoofd staat van een nieuwe taalorgaan Frysk. Dat orgaan moet optreden als autoriteit en de regie voeren over alle instellingen die zich momenteel met de Friese taal bezighouden, zo adviseert het Berie foar it Frysk aan de provincie.
Het is meteen het laatste advies van het Berie dat dertig jaar heeft bestaan, maar voor zichzelf geen rol meer ziet weggelegd als het taalorgaan een feit wordt. Het Konsultatyf Orgaan moet volgens het Berie blijven bestaan als adviesorgaan voor het rijk.
De commissaris moet steun krijgen van een juridisch onderlegde secretaris en meerdere personeelsleden. Het Berie denkt daarbij aan een deel van de 23,3 arbeidsplekken bij de Afûk, waarvan het taalorgaan een aantal taken overneemt.
De provincie zou 5 procent van de begroting voor de nieuwe instelling moeten reserveren. Dit komt neer op € 22,5 miljoen, los van rijksgeld. De provincie geeft nu bijna € 11 miljoen aan het Fries uit.
Der taalcommissaris wordt tevens gezien als een ombudsman en iemand die zeggenschap heeft bij gemeenten, provincie, rijk en wordt geadviseerd door een groep die bestaat uit directeuren van grote Friese instellingen zoals de Fryske Akademy, Tresoar, SFBO (Frysktalige Berne-opfang), Taalsintrum Frysk van het Cedin en Omrop Fryslân.
Op deze manier praten de bestaande organisaties mee in het taalbeleid. De promotie en voorlichting die de Afûk nu doet, wordt overgenomen door het taalorgaan. Met de taalcommissaris wil het Berie dezelfde kant op als Ierland en Wales. In Wales is bijvoorbeeld een commissaris die vergaande bevoegdheden heeft om de gelijkwaardigheid van het Welsh en het Engels te bevorderen.
Deze commissaris treedt ook op als mensen zich gediscrimineerd voelen in het gebruiken van de minderheidstaal. Het Berie ziet de nieuwe functie als “it gesicht nei bûten en nei binnen ta, ien dy’t rûnom bekend is, ferbine moat en de ambysje hat it taalbelied fan de provinsje stal te jaan.”
Het taalorgaan mag in de ogen van het Berie geen tussenlaag worden in de bestuurlijke lagen die er al zijn, maar moet een overkoepelende en coördinerende instelling worden. Nu is er geen eenduidig loket dat bij taalkwesties in Friesland uitspraak doet of actie onderneemt. Daar is volgens het Berie grote behoefte aan.
Op 24 maart leggen de leden van het Berie hun functie neer en nemen afscheid met een symposium.
Boarne: Leeuwarder Courant, 08-02-2011, s. 11