Wet verbetert de positie van de Friese taal, 14-02-2011 (A-FD) Wet verbetert de positie van de Friese taal, 14-02-2011 (A-FD) Raad moet gebruik Fries stimuleren
Friesch Dagblad, s. 1 - De positie van de Fries taal wordt dankzij een nieuwe taalwet beter gewaarborgd. De wet garandeert dat iedereen in Fryslân zelf mag kiezen om het Nederlands of het Fries te gebruiken in contact met de overheid of in de rechtszaal. Minster Donner van Binnenlandse zaken heeft dit bekendgemaakt tijdens een werkbezoek aan Fryslân.
In principe mocht er altijd al gecommuniceerd worden in het Fries, maar in een paar gevallen “ging dat niet altijd goed”, vertelt woordvoerder Vincent van der Steen van Binnenlandse Zaken. Zo zijn er gevallen bekend waarin mensen geen inhoudelijke reactie kregen op een in het Fries opgestelde brief, maar alleen een verzoek om hem nogmaals te sturen, in het Nederlands. Onder de nieuwe wet is dat niet meer mogelijk. “Iedereen wordt geacht zich aan de wet te houden”, aldus Van der Steen.
In de rechtszaal mochten mensen ook al Fries spreken. Het was echter aan de rechter of er een tolk ingeschakeld werd. In de meeste gevallen werd de verdachte of getuige echter gevraagd zich te ‘ferbrekken’ als een van de magistraten de taal niet machtig was. Met de nieuwe wet moet er altijd een tolk worden ingeschakeld als iemand het Fries wil gebruiken terwijl de rechter(s), de officier of een van de advocaten deze taal niet machtig is. Het recht om Fries te spreken wordt voortaan ook vermeld op dagvaardingen en uitnodigingen van de rechtbank.
Ook bevat het nieuwe wetsvoorstel van Donner bepalingen voor het afleggen van de eed of belofte in de Friese taal met name in het rechtsverkeer voor (trouw)ambtenaren, notarissen, advocaten en leden van de rechterlijke macht.
Een onderdeel van de wet is de introductie van een Raad voor de Friese taal. Deze raad kan bijdragen aan het stimuleren en waarborgen van het gebruik van de Friese taal. Een aantal Friese gemeenten wordt vrijgesteld van de wet: dat betreft de Waddeneilanden en Weststellingwerf. [s. 1]
‘Friese taalwet gaat nog niet ver genoeg’
Gedeputeerd mist nog aandacht voor onderwijs
Friesch Dagblad, s. 7- De nieuwe Friese taalwet gaat nog niet ver genoeg, vindt gedeputeerde De Vries. Zij wil dat niet alleen de gelijkheid tussen het Fries en het Nederlands bij wet wordt geregeld, maar ook dat de financiën voor instellingen die belangrijk zijn voor het ontwikkelen en onderhouden van de taal, bij wet worden geregeld.
“Dit is in histoarysk momint. Litte wy [ús] it dan ek fuortdaliks goed delsette”, stelt De Vries, als gedeputeerde verantwoordelijk voor het taal- en cultuurbeleid in Fryslân. Donner maakte de komst van de taalwet bekend tijdens een werkbezoek aan Omrop Fryslân afgelopen zaterdag.
In principe is De Vries blij dat de gelijkheid van het Fries aan het Nederlands nu duidelijk in een wet staat. “Dat stiet [d]er aardich goed yn.” Tevreden is ze echter nog niet. De overheid heeft namelijk ook een zorgplicht om het Fries in stand te houden, stelt ze. Dit kan via het onderwijs, de cultuur en de media. “Dan hawwe wy it ek oer de Fryske Akademy, Tresoar, Omrop Fryslân: dy hiele ynfrastruktuer dy’t nedich is om de taal te ûntwikkeljen en yn stân te hâlden foar de takomst.”
De Vries wil dat de financiële ondersteuning voor deze (en andere belangrijke Friese instellingen) bij wet worden geregeld. “Dan binne wy net ôfhinklik fan koalysjes.”Nu worden de subsidies uitgekeerd op basis van een bestuursafspraak. “Mar dat is fansels in folle minder krachtich [krêftich] ynstrumint dan [as] yn de wet. No’t de taalwet der leit, is der ek kâns om dit [dat] goed te regeljen.”
Earste stap
Jelle Bangma van het Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) is dezelfde mening toegedaan as De Vries. “Dit is in moaie earste stap.” Hij prijst Donner dan ook om zijn doortastendheid. “Doe’t wy hjiroer diskusjear[r]e hawwe yn de Twadde Keamer wie hy degene [dejinge] dy’t it meast trochtaastend wie en it no ek regele hat.”
Hij wil echter dat ook het Fries in het onderwijs bij wet wordt geregel. De commissie Hoekstra maakt daar op 3 maart een advies over bekend. Daar staat ook het een en ander over het overhevelen van bevoegdheden van het rijk naar de provincie in het kader van de Friese taal.
Binnen het onderwijs mogen scholen nu zelf bepalen hoeveel tijd ze spenderen aan het Fries. Sommige scholen geven nu hooguit drie kwartier per week les in het Fries. “Op trijetaliche [trijetalige] skoallen giet it goed, mar yn de measte gefallen stelt it noch net in soad foar”, aldus Bangma.
Net zoals ooit bij wet is vastgelegd dat het Fries een vak moet zijn op scholen, kan er ook worden vastgelegd hoeveel tijd dat moet zijn. “Dat doch[t] fertuten. Wy witte no dat meartaligens better is foar de bern. Dan binne der ek gjin beswieren om it oantal oeren les fêst te lizzen.”
Zeventien Friese organisaties hebben ik oktober bij Europa geprotesteerd tegen het taalbeleid van Nederland. De overheid zou te weinig doen om het Fries te stimuleren en in stand te houden. Onder de protesterende organisaties waren onder meer het Berie foar it Frysk, Cedin, Omrop Fryslân en de NHL Hogeschool.
FFU: En de FFU wie ek ien fan de 17 organisaasjes dy’t it brief (mei) ûndertekene hawwe.
Klik op: EBLT/FFU-brief EBLT oer Frysk taalbelied oan Ried fan Europa, 181010.pdf om it brief (mei 17 hantekenings fan stypjende organisaasjes) fan de Nederlânske Kommisje fan it Europeesk Buro foar Lytse Talen te iepenjen.
Klik op: SKF-brief Steatekomitee Frysk oan Ried fan Europa en Ministearje fan Ynlânske Saken, 270910.pdf om it brief fan it Steatekomitee Frysk te iepenjen.
Sjoch ek by: ‘Aktueel 2010’: Friese organen passeren rijk met rapport, 21-10-2010 (A-LC).