Examen Fries moet een optie zijn, 15-02-2011 (A-FD) Examen Fries moet een optie zijn, 15-02-2011 (A-FD) Buro foar Lytse Talen: Fries moet betere positie krijgen binne het onderwijs
Friesch Dagblad, s. 11 - Alle leerlingen in Fryslân moeten de kans krijgen om examen te doen in het vak Fries. Dat stelt Jelle Bangma, voorzitter van het Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT). De status die het Fries met de nieuwe wet heeft, moet worden vertaald naar het onderwijs.
Bangma is erg tevreden dat de positie van het Fries als Tweede Rijkstaal wettelijk wordt vastgelegd. “Dy status hoege wy no net mear te befjochtsjen.” Hij hoop dat de taalwet ervoor zorgt dat het handvest voor minderheidstalen nu beter wordt nageleefd: één van de zaken die in het handvest staat, is dat op scholen een aanzienlijk deel van de lestijd aan het Fries moet worden besteed.
Dat is nu niet zo. In sommige gevallen wordt er slechts een uur per week Fries gegeven. Alleen op de drietalige scholen (in Fryslân zijn dat er nu 41) wordt consequent twee dagdelen per week lesgegeven in het Fries. Bangma vindt dat ouders ook meer eisen moeten stellen aan de scholen als het gaat om het taalbeleid. “Hja wolle de taal net kwyt, mar hast gjinien dy’t freget hoe’t it sit mei it Frysk op skoalle.”
Op het voortgezet onderwijs is het ook droevig gesteld. Het Fries wordt alleen in de eerste klas gegeven. Op slechts vijftien scholen wordt de mogelijkheid gegeven om examen te doen in het Fries. “Dat is mar 20 oant 25 persint fan alle skoallen foar fuortset ûnderwiis yn de provinsje.” De lessen worden bovendien vaak gegeven door een onbevoegde leraar. “Meastentiids in dosint Nederlânsk dy’t it Frysk derby docht. Dêr soe ek wat oan dien wurde moatte.”
Behoefte
Voorheen was het lastig uit te leggen waarom iemand Fries zou moeten leren lezen en schrijven. Tegenwoordig is het eenvoudiger, vertelt Bangma. Helemaal met de nieuwe wet. Hierdoor is er een grotere behoefte aan ambtenaren die het Fries machtig zijn: overheden worden namelijk verplicht om in het Fries te antwoorden als een burger kiest om te communiceren in het Fries.
Ook in de rechtszaal wordt de positie van het Fries versterkt. Burgers hadden altijd al het recht om Fries te spreken, maar een rechter mocht bepalen of er een tolk werd ingeschakeld. In de praktijk werd er daarom toch meestal Nederlands gesproken.
Verder blijkt uit onderzoek dat 80 procent van de werkgevers in Fryslân het belangrijk vindt dat hun werknemers het Fries kunnen verslaan en kunnen spreken. “Dêr komme je echt fierder mei.”
De Positie van het Fries binnen het onderwijs wordt met de nieuwe taalwet nog niet geregeld. Op 3 maart komt de commissie-Hoekstra met een advies hierover: over het Fries binnen het voortgezet onderwijs moet nog een standpunt worden gevormd.
FFU: It eksamen Frysk moat gjin opsje (in kar), mar obligatoir (in ferplichting) wêze foar de learlingen, lykas as it Hollânsk dat ek is. Klik ris op: www.ffu-frl.eu en stypje ús.