Leeuwarder Courant – Komende maand doen 46 middelbare scholieren eindexamen Fries. Samen met het Russisch, Turks en Arabisch behoort het tot de groep kleinste examenvakken in de provincie. In totaal doen er dit jaar in Nederland 150.000 scholieren eindexamen vmbo, havo of vwo. [s. 1]
Traditiegetrouw eindigen de examens in het voortgezet onderwijs, die dit jaar beginnen op maandag 16 mei, met kleine vakken als Spaans, Arabisch en Turks. Russisch is een vak voor fijnproevers, met landelijk 2 kandidaten op de havo (op een totaal van 58.000) en 17 in het vwo (op ruim 40.000 kandidaten). Hiermee doen toch meer vwo’ers een examen Russisch dan Fries, dat 12 kandidaten aan het werk zet op 4 scholen.
Fries is een vak met kleine klasjes. Of met één leerling, want scholen als het Dockinga College (Dokkum) en CSG Gaasterland (Balk) hebben in het vmbo dit jaar slechts een enkele kandidaat. Elk jaar wisselt het aantal leerlingen dat Fries opneemt in het pakket. Zo heeft het Drachtster Lyceum van OSG Singelland traditiegetrouw een relatief grote groep met vijf kandidaten op zowel havo als vwo. Een enkele scholengemeenschap biedt inmiddels ook Spaans aan; Turks, Arabisch en Russisch zijn in Friesland nergens te volgen.
Waar examens voor alle andere vakken worden voorgeschreven door het Cito, in opdracht van het landelijk College voor Examens (CVE), schrijft een regionale commissie de examens Fries. Zonder tussenkomst van het Cito gaat het resultaat rechtstreeks naar het CVE, dat zo’n examens beoordeelt en vaststelt. Dat is een lange en kostbare route voor – dit jaar – 46 leerlingen, maar scholen hebben er goede hoop op dat het aantal kandidaten gestaag zal stijgen.
Als eerste begon CSG Liudger in de Burgumer vestiging dit schooljaar met een drietalige vo/vwo-brugklas, waarin leerlingen van drietalige basisscholen goed kunnen doorstromen. De klas startte met 21 leerlingen. Het loopt goed, aldus locatiedirecteur Theo de Groot.
Liudger gaat samen met basisschool De Frissel in Veenwouden [Feanwâlen?] en wetenschappers van Mercator, onderdeel van de Fryske Akademy, het effect in kaart brengen. Van drietalige basisscholen is bekend dat leerlingen er soepel met taal leren omgaan.
CSG Bogerman volgt dit voorbeeld. In Sneek begint komend schooljaar een havo/vwo-brugklas met drietalig onderwijs. In Engels en aardrijkskunde is Engels de voertaal, in Fries en geschiedenis is dat het Fries.
Als er in Koudum en Wommels voldoende belangstelling voor is, gebeurt dat ook in deze vestigingen. De school begint rustig, aldus Jouke Douwe de Vries, teamleider onderbouw van havo/vwo: “Mar wy hoopje fansels wol dat bern oan de ein heger útkomme.”
Zo’n vaste plek voor het Fries zal positief uitwerken op de belangstelling, hoopt ook coördinator Jelle Bangma van het Taalsintrum Frysk. Hij ziet dat scholen terughoudender worden om kleine en hierdoor kostbare vakken enthousiast aan te bieden. Misschien moeten scholen, aldus Bangma, kijken naar manieren om een docent ‘digitaal’ te delen en in verschillende klasjes dezelfde les ineens te geven. Zo zijn kosten te drukken. Want in de afgelopen jaren kwam de hoeveelheid eindexamenkandidaten nooit boven de vijftig. Dat is nog niet de helft van het aantal dat eindexamen Arabisch doet. [s. 15]
FFU: De oplossing is fansels dat de wet sa feroare wurdt dat alle learlingen yn Fryslân ferplichte meidogge oan it eineksamen Frysk op alle skoallen dêr’t it Hollânsk ek in ferplichte eineksamenfak is. Dat wol de FFU! Stypje ús dêrmei! Klik ris op: www.ffu-frl.eu