Uiteenlopende reacties op taalwet: van ‘machtich moai’ tot ‘Fries gezeik’, 30-04-2011 (A-LC) Uiteenlopende reacties op taalwet: van ‘machtich moai’ tot ‘Fries gezeik’, 30-04-2011 (A-LC) Rechten Friestaligen eindelijk in wet
Leeuwarder Courant, p. 11 - De reacties op de nieuwe wet ‘gebruik Friese taal’ van minister Piet Hein Donner zijn overwegend positief. Negatieve geluiden komen er van de Waddeneilanden en uit de Stellingwerven. Dat blijkt uit de 89 reacties die zijn binnengekomen bij het ministerie van binnenlandse zaken. Op internet liep tot vrijdag een consultatieronde. Dat de rechten van Friestaligen eindelijk in een wet worden vastgelegd, is voor de meesten reden om te juichen.
Zo dicht oud-gedeputeerde Bertus Mulder de minister alle lof toe. Hij maakt overigens wel een tikfoutje en stelt zichzelf voor als gedeputeerde van 1995-2017, waarmee hij 2007 bedoelt. Ook de Topografyske Wurkgroep Fryslân, de Ried fan de Fryske Beweging en de Raad van toezicht van de orde van advocaten in het arrondissement Leeuwarden reageren positief.
Hindrik en Beitske van der Meer uit Goënga spreken over “een goede impuls voor de status van de taal en hopen op toekomst voor het Fries in deze tijd van mondialisering.” Uit Wommels werd de volgende reactie genoteerd: “Machtich moai, wy kinne ús taal altyd brûke en hoege ús net te ferbrekken.”
Ontbreken onderwijs en media betreurd
Er zijn ook voorstanders die teleurgesteld zijn dat de wet niet uitgebreider is. Er worden alleen zaken op het gebied van de Friese taal geregeld in het rechtsverkeer en in bestuurlijke kringen. Dat de domeinen onderwijs en media ontbreken, betreuren velen.
“Een taalwet zonder mediacomponent is een gemiste kans”, aldus Omrop Fryslân. Dat er ook voor het Fries in het onderwijs regelingen en controles moeten komen, wordt door nog meer inzenders geopperd, zoals de Feriening Frysk Underwiis (FFU), het Frysk Boun om Utens, het Konsultatyf Orgaan en Henk Wolf namens de vakgroep Fries van de NHL.
Stellingwerven en eilanden negatief
Het Fries in Friesland behouden is goed, luidt een reactie uit Oldeberkoop, maar maak dan een uitzondering voor de Stellingwerven. Daar moet het Stellingwerfs aangemoedigd worden en niet het Fries. De Stichting Stellingwarver Schrieversronte pleit ook voor zo’n uitzondering.
Voor de Waddeneilanden geldt hetzelfde, reageert Plaatselijk Belang Terschelling: “Mogelijk interessant voor het vaste land van Friesland, maar voor de Waddeneilanden is dit totaal overbodig en zelfs ongewenst.”
Ook uit opvoedkundig oogpunt zijn er tegenstanders, zoals Seline Verbrugge van de psychologenpraktijk in Noordwolde: “Mijns inziens moet het Fries een klein plekje houden in de intieme wereld van het gezin, bij mensen wier moedertaal Fries is. Zing je kinderliedjes in het Fries, zeg je koosnaampjes in het Fries, en handicap je kind verder niet in deze tijd van Europa-vorming en globalisering.
Een gepensioneerd advocaat uit Sneek stelt dat de tijd teruggedraaid wordt: “De wet dreigt van Friesland een openluchtmuseum te maken, terwijl de provincie en haar inwoners juist graag voor vol aangezien willen worden.”
De kosten zijn voor sommigen ook een reden om tegen te zijn. “Belachelijk om dit Friese gezeik zo ver door te voeren. Kost erg veel geld en levert niets op”, schrijft een Leeuwarder. Ronnie Pietersma uit Harlingen reageert kort en krachtig:”Het moet niet door je strot geramd worden.”
FFU: De tsjinstanners fan ‘dit Fries gezeik’ meitsje moai krekt dúdlik wêrom’t in wet needsaaklik is.