Aktueel, 2012
Desimber 2012
Polderje mei Fryske stavering, 07-12-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 6-7 freed - Poes of pûs, skoech of skûch. Op Facebook wurdt wakker hottefile oer de standertwurdlist dêr’t de Fryske Akademy oan wurket. Wat stiet de Frysk-skriuwer te wachtsjen? De Fryske Akademy hat fêststeld wêr’t it stomprint en dêr oplossings foar oandroegen. It sêftguod (‘software’) foar it taalweb is klear. De kar is oan de provinsje. Yn alle gefallen: de FFU achtet in fierdere standerdisaasje fan it Frysk winsklik en wol yn in sa ‘Frysk’ mooglike rjochting. Lês fierder >>
Novimber 2012
Handleiding aanvraag Friese nationaliteit, 30-11-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 22 – De Jongfryske Mienskip wurket oan in brosjuere dêr’t yn útlein wurdt hokfoar stappen oft immen nimme moat om ôfstân te dwaan fan de ‘Nederlandse nationaliteit’. Lês fierder >>
Vijfde verzoek om eigen nationaliteit 23-11-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 23 - Nederlands staatsburger Bertus Postma (83) uit Bitgummole kreeg donderdag in Menaam niet waar hij om vroeg: de Friese nationaliteit. Lês fierder >>
Toekomst opleiding Frisistiek aan RUG veiliggesteld, 05-11-2012 (A-www.fryslan.nl)
Op de valreep heeft oud-staatssecretaris Halbe Zijlstra besloten dat de bachelorstudie ‘Minorities and Multilingualism: Into the Frisian Laboratory’ op subsidie van het Rijk kan rekenen. Deze studie is de voortzetting van de opleiding Friese Taal en Cultuur die in haar voortbestaan werd bedreigd. Lês fierder >>
Oktober 2012
Masterstudie meertaligheid op UCF, studie Fries gered, 31-10-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant – University Campus Fryslân (UCF; hoger beroepsonderwijs) krijgt volgend jaar een eenjarige academische masterstudie meertaligheid. De voertaal zal Engels zijn. De door bezuiniging bedreigde studie Fries aan de rijksuniversiteit Groningen lijkt gered. Het college van bestuur van de RUG omarmt het voorstel van hoogleraar Goffe Jensma voor een bachelor minderheden en meertaligheid. De driejarige opleiding kent nog wel een onderdeel Friese literatuur en taalkunde. Lês fierder >>
Postma wil Friese nationaliteit, 20-10-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 35 - Fryske beweger Bertus Postma uit Bitgummole wil als Fries in de basisadministratie van de gemeente Menameradiel opgenomen worden. Sokken mar mear. Lês fierder >>
Eine Million Unterschriften für Europas Minderheiten, 19-10-2012 (A-FUEN/FUEV-SVP)
Die FUEV – Gemeinsam mit ihren Mitgliedern von der Südtiroler Volkspartei (SVP) und der Allianz der Ungarn in Rumänien (RMDSZ) sowie der Jugend Europäischer Volksgruppen (JEV) haben sich entschieden, die mit dem Vertrag von Lissabon geschaffene Möglichkeit einer Europäischen Bürgerinitiative zu untersuchen. Ziel ist es, den Einfluss der rund 100 Millionen Menschen, die einer autochthonen Minderheit / Volksgruppe angehören oder eine Regional- oder Minderheitensprache sprechen, zu vergrößern (siehe gemeinsame Erklärung). Lês fierder >>
Friese voorzitter lobby minderheidstalen, 05-10-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant – Gedeputeerde Jannewietske de Vries van Fryslân is op Corsica gekozen tot voorzitter van het NPLD [Network to Promote Linguistic Diversity], een Europese minderheidstalenlobby. Lês fierder >>
Septimber 2012
Alternatief biedt kans op redding studie Fries, 07-09-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 1 en 13 – De universitaire opleiding Friese taal en cultuur in Groningen wordt wellicht nog gered. Voor eind oktober valt de beslissing (p. 1). Fryslân moet dienen als een soort laboratorium voor minderheidstalen in Nederland en Europa (p. 13). Lês fierder >>(1) Lês fierder >>(2)
Augustus 2012
Steun voor Friese petitie, 21-08-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 11 – De petysje ‘rêdfrysk’ fan de Ried fan de Fryske Beweging op it ynternet is ûnderwilens troch 5214 lju tekene. De stipebetsjûgings sille oanbean wurde oan steatssekretaris Halbe Zijlstra. De Ried en oaren (lykas de FFU; sjoch hjirûnder by july en by brieven) hoopje dêrmei tefoaren te kommen dat it Frysk oan de RuG as aparte stúdzjerjochting opheft wurdt.
Lês fierder >>
July 2012
Rechter: vier uur Engels mag niet op basisschool, 21-07-2012 (A-Actief)
Leeuwarder Courant, s. 13 – Basisscholen mogen slechts beperkt Engels geven, oordeelde een rechter in Rotterdam. Drietalige scholen in Fryslân zitten op het randje. Lês fierder >>
Geld voor Fries, kerndoelen naar provincie, 11-07-2012 (A-Actief)
Actief, s. 11 - Geld voor Fries per leerling hoger. De samenstelling van kerndoelen voor het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs gaat onder voorwaarden naar de provincie. Lês fierder >>
Online in actie voor studie Fries; prominenten tekenen ook, 04/07-07-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant , s 12 en 10 – De Ried fan de Fryske Beweging heeft samen met de studentenvereniging Skanomodu een online-petitie gelanceerd voor de studie Fries. Veel meer of minder bekende Friezen hebben die ondertekend. De FFU-bestjoersleden út soarte ek (sjoch boppedat hjirûnder by ‘Aktueel’ [09-06-2012] en by ‘Brieven’ [05-06-2012] dy’t de FFU skreaun hat). Lês fierder >> (artikel 1) Lês fierder >> (artikel 2)
Klik op: FFU-brief oan OCW oer oplieding Fryske Taal en Kultuer, 120605.pdf om in FFU-brief oan de steatssekretaris (drs. H. Zijlstra) te iepenjen.
Klik op: FFU-brief oan de RuG oer oplieding Fryske Taal en Kultuer, 120605.pdf om in FFU-brief oan de RuG (prof. dr. Poppema) te iepenjen.
Juny 2012
‘Maak haast met Fries’, 22-06-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 11 – De Tweede Kamer moet noch voor het reces kijken naar de formele positie van het Fries. Minister Liesbeth Spies van binnenlandse zaken treuzelt met een wetvoorstel. Dat vinden 21 Friese [û.o. de FFU en de seksje Frysk fan Levende Talen] en Nedersaksische organisaties, die aangesloten zijn bij het Europeesk Buro foar Lytse Talen (EBLT) in Leeuwarden. Zij roepen kabinet en minister op tot spoed met de wet, die het gebruik van het Fries in Nederland officieel regelt.
Kultuerferdrach Fryslannen stap foarút, 21-06-2012 (A-it Nijs)
It Nijs - In kultuerferdrach tusken Sleeswyk-Holstein en de oare Fryslannen is wer in stap foarút. Fan ’e wike hawwe ek Deputearre Steaten fan Fryslân (it Provinsjaal Bestjoer) har posityf útlitten oer sa’n takomstich ferdrach. Dêrmei is de wei frij foar de nije minister fan Kultuer yn Sleeswyk-Holstein, Anke Spoorendonk (SSW), om kontakt mei de provinsje Fryslân op te nimmen om oer de ynhâld fan sa’n ferdrach te praten. Lês fierder >>
PvdA houdt vast aan afspraken Fries, 16-06-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 13 – Zolang rijk en provincie geen nieuwe afspraken hebben gemaakt over het Fries, gelden de oude. Dat het bestuursakkoord is verlopen, maakt PvdA-kamerlid Lutz Jacobi uit Wergea niet uit. Lês fierder >>
Geen garanties voor opleiding Fries, 16-06-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 17 – Staatssecretaris Halbe Zijlstra geeft niet langer garanties voor de instandhouding van een universitaire opleiding Fries. Lês fierder >>
Sjoch ek by ‘Brieven 2012’ en ‘Poadium 2012’.
‘Groningers niet stiekem’, 09-06-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 13 – Het verlagen van de formatie en het onderbrengen van de studie Fries aan de RuG in een bredere opleiding druist in tegen alle afspraken, stelt ‘skriuwer’ Sytze Hiemstra van de Feriening Frysk Underwiis in brieven aan staatssecretaris Halbe Zijlstra en bestuursvoorzitter Sibrand Poppema van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij roept de bestuursvoorzitter op zich voor of tegen een aparte studie uit te spreken. Lês fierder >>
Sjoch beide FFU-brieven by ‘Aktiviteiten & Brieven 2012’: Utgien.
Der 25. Friesenkongress, 2/3-06-2012 (A-LC)
Nordfriesland - Der Friesenkongress setzte sich in einer einmütigen Erklärung dafür ein, dass die Hauptstadt der Provinz Fryslân Ljouwert/Leeuwarder 2018 europäische Kulturhaupstadt werden möge. Lês fierder >>
Maaie 2012
Nederland geen taaltopper meer: positie Fries redelijk onder minderheidstalen, 31-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 1 en 15 – Veel Europese landen zijn fanatieker dan Nederland bij stimuleren van meertaligheid. De positie van het Fries als erkende minderheidstaal is vrij gemiddeld vergeleken met de situatie in de rest van Europa. Lês fierder >> (artikel 1) Lês fierder >> (artikel 2)
Meertaligheid. Onderzoek: Fries in het onderwijs verliest status, 31-05-2012 (A-FD)
Friesch Dagblad, s. 19 – Bevindingen en conclusies van het vergelijkend onderzoek in het kader van de Europese studie Language Rich Europe. Er zijn negatieve en positieve ontwikkelingen voor het Fries. Lês fierder >>
Groningers bewierookten Friese vrijheid, 26-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 17 - De Groningers waren in de Middeleeuwen maar wat te spreken over de Friese vrijheid. Het Oudfries recht is de kiem van de Groningse universiteit geweest. Alleen al daarom kan de universiteit zich niet veroorloven het onderwijs in het oude en het moderne Fries ‘tot onder het minimum’ te reduceren, zegt dr. Oebele Vries in zijn afscheidscollege. Lês fierder >>
Friesland moet voor studie Fries vechten: bescherming Fries dreigt te vervallen, 25-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 1 en 15 - Friesland moet de strijd aangaan voor het behoud van een volwaardige bachelor-master opleiding Friese taal en cultuur in Groningen. De universitaire opleiding Friese taal en cultuur in Groningen loopt gevaar, waarschuwt hoogleraar Goffe Jensma. Lês fierder >> (artikel 1) Lês fierder >> (artikel 2)
D66 maakt zich zorgen over studie Fries, 19-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant – De Tweede Kamerfractie van D66 maakt zich zorgen over de studie Fries. Kamerlid Boris van der Ham wil van staatssecretaris Halbe Zijlstra van onderwijs weten wat hij vindt van het verdwijnen van de opleiding Friese Taal en Cultuur bij de Rijksuniversiteit Groningen. Lês fierder >>
Spanning rond ferfriesing gemeenten. Discussie over Friese plaatsnamen alsmaar uitgesteld, 19-05-2012 (A-LC.nl)
Leeuwarder Courant – Leeuwarden, Súdwest-Fryslân en Leeuwarden koersen af op pittige discussies over verfriesing van plaats- en gemeentenamen. De Feriening Frysk Underwiis(FFU) en de Topografyske Wurkgroep Fryslân(TWF) litte fannijs fan har hearre en trune Deputearre Steaten oan ta aksje. Lês fierder >>
Grote zorgen Friestalige plaatsnamen,18-05-2012 (A-LC.nl)
www.lc.nl - De Feriening Frysk Underwiis (FFU) maakt zich heel grote zorgen over de verfriesing van plaatsnamen in herindelingsgemeenten. Dit schrijft de FFU voor de derde keer aan Gedeputeerde en Provinciale Staten. De vereniging is bezorgd omdat de nieuwe gemeente Súdwest-Fryslân het besluit tot Friestalige plaatsnamen in de voormalige gemeente Wymbritseradiel aan de kant schoof. Lês fierder >>
Boris van der Ham, Kamervragen Fries RuG, 18-05-2012 (A-LC)
ANP – Boris van der Ham (D66) stelt het kabinet drie vragen over de dreigende opheffing van de studie Friese taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Lês fierder >>
Meer Friezen willen Friese nationaliteit, 15-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant – Nog twee Friezen volgen schrijver Willem Schoorstra uit Ternaard in zijn pogingen om als Fries geregistreerd te staan. Schrijver Cornelis van der Wal uit Sneek en Fryske Beweger Bertus Postma willen bij hun gemeenten ook een verzoek indienen om als Fries in de basisadministratie opgenomen te worden. Lês fierder >>
Taalridders actief in De Friese Meren, 11-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Met een bordenactie heeft de pro-Fryske actiegroep Fryske marren de fusiegemeente alvast een hint gegeven omtrent de te voeren naam. De groep, die zich sterk maakt voor de Friese taal, pruimt ‘De Friese Meren’ niet. “Fantasyleas. En noch Hollânks ek”, legt een woordvoerster uit. Lês fierder >>
Friese nationaliteit als eerste stap, 05-05-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Eerdere pogingen om het Fries als nationaliteit in het paspoort te krijgen, strandden. Schrijver Willem Schoorstra uit Ternaard denkt meer succes te hebben door de komst van social media. Lês fierder >>
April 2012
Nog geen advies over plek Omrop in nieuwe bestel, 27-04-2012 (A-FD)
Friesch Dagblad, s. 31 - De commissie die moet adviseren hoe Omrop Fryslân in een nieuw bestel zelfstandig kan blijven, moet nog beginnen aan haar onderzoek. De commissie onder leiding van Rein-Jan Hoekstra zou het advies vóór 1 mei moeten presenteren, maar nu blijkt dat de onderzoekers pas in mei aan de slag gaan. Lês fierder >>
Provincie strijdt voor studie Fries, 13-04-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 13 - In strijd met landelijke en Europese afspraken dreigt opheffing van het Fries als hoofdvakstudie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Lês fierder >>
Konsultatyf Orgaan Frysk stopt dit jaar, 12-04-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 14 - Het Konsultatyf Orgaan Frysk houdt waarschijnlijk nog dit jaar op te bestaan. Het gaat dan op in een nieuwe ‘Raad voor de Friese taal’. Lês fierder >>
Friese taal: te weinig bekend over wettelijke taalrichtlijnen, 10-04-2012 (A-FD)
Friesch Dagblad – Het Consultatief Orgaan Fries vindt dat de Friese bevolking, maar ook de instellingen in de provincie, te weinig weten over de verschillende wettelijke bepalingen over de Friese taal. Lês fierder >>
Meer leerlingen doen examen Fries, 03-04-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant , s. 11 – Het aantal leerlingen dat eindexamen doet in het vak Fries, stijgt dit jaar Naar 72. Het vak is hiermee net wat groter dan Turks en Arabisch. Lês fierder >>
Maart 2012
Belcentra zijn straks tweetalig, 29-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Het provinciebestuur gaat overheids-belcentra opdragen dat zij Nederlands en Fries gelijk behandelen. Klachten van Friessprekers, die niet werden verstaan, zijn de rechtstreekse aanleiding voor de maatregel. Lês fierder >>
‘Regio moet beslissen over taal’, 26-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Het Fries moet in Europa, net als acht andere minderheidstalen, een co-officiële status krijgen. Hiertoe wordt een burgerinitiatief gestart. Lês fierder >>
Bevoegdheid voor het Friese taalonderwijs naar provincie, 21-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 15 - De jongeren van de FNP vinden dat de bevoegdheid voor het Friese taalonderwijs in zijn geheel naar de provincie moet. Hun wensen leggen ze deze week dan ook voor op ede EFA-conferentie, die in Leeuwarden plaats vindt en waar alle Europese regionale minderheden bij elkaar komen. De jeugdafdelingen van de politieke minderheden houden tijdens de conferentie hun eigen vergadering.
Daar komt de FNP Jongerein ook met een motie om staatburgerschap en nationaliteit te scheiden. Friezen kunnen dan Nederlands staatsburger zijn, maar de Friese nationaliteit op hun paspoort, ID of rijbewijs krijgen. Nu is het alleen mogelijk de Nederlandse nationaliteit te vermelden.
‘Ook Fries spreken bij hof in Arnhem’, 16-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Schaalvergroting in de rechtspraak mag Friessprekers niet benadelen, vindt president Daan Keur van het Leeuwarder gerechtshof. De president keerde zich echter tegen een verplichting om het Fries gesprokene ook in het proces-verbaal weer te geven. Veel griffiers kunnen niet goed Fries schrijven. Lês fierder >>
Provincie liet Fries schieten bij milieutelefoon, 07-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 17 - Het provinciebestuur heeft het belang van Friessprekers bij uitbesteding van het milieualarmnummer bewust genegeerd. Lês fierder >>
Milieulijn verstaat ook geen Fries, 05-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Bellen met het Friese milieualarmnummer is voor Friessprekenden een avontuur met onzekere afloop. Ze worden dikwijls niet verstaan. Lês fierder >>
CDA: Nedersaksisch zelfde status als Fries, 01-03-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Er komt een offensief om het Nedersaksisch te redden. De streektaal moet een hogere status krijgen, dezelfde als het Fries. Toch ligt het niet in de bedoeling de streektaal zover door te voeren als het Fries in Fryslân. Lês fierder >>
Febrewaris 2012
Diskriminaasje fan Fryskpraters by de polysje, 25/27/28-02-2012 (A-LC)
Leeuwarder Courant - Fjouwer stikken yn de Ljouwerter Krante ûnder de koppen:
(1) Discriminatie van Friesspreker (Willem Bosma, 25-02-2012, s. 1);
(2) Fries op papier sterk, maar in praktijk zwak (25-02-2012, s. 13);
(3) Staten: politie moet Fries verstaan (27-02-2012, s. 11);
(4) Tweetalige politie in buitenland gewoon (Willem Bosma, 28-02-2012, s. 12).
De taalrjochten fan Fryskpraters lykje op papier hiel wat, mar wurde maklik skeind. Wa’t yn it Frysk de polysje skillet, kriget standert it ‘fersyk’ om Hollânsk te praten. En dat kin en dat mei net. Lês fierder >>
Meertalig onderwijs op Bogerman Wommels is stoer, 16-02-2012 (A-Op 'e Skille)
Op ’e Skille - Op Bogerman in Wommels zijn de eerste ervaringen met meertalig onderwijs uitstekend. Zowel leerkrachten als leerlingen zijn tevreden. Sinds augustus 2011 krijgen HAVO- en VWO-leerlingen alle lessen Engels en Aardrijkskunde in het Engels en worden de lessen Frysk en Geschiedenis volledig in het Fries gegeven. Lês fierder >>
Meartaligens: ek foar dôve bern, 11-02-2012 (A-It Nijs)
It Nijs - Oant no ta giene in soad logopedisten en terapeuten derfan út dat men bern mei in auditive of kommunikative beheining, lykas dôvens, downsyndroom of autisme, better ientalich grutbringe kin. Drs. Mirjam Blumenthal, ûndersiker by Koninklijke Kentalis, toant mei har lêzing it tsjinoerstelde oan. Sa lit hja in opname sjen fan in sânjierrige dy’t dôf is sûnt syn earste libbensjier, mar nettsjinsteande dat trije talen praat. Hy is lykwols in útsûndering, mar wol yllustratyf foar har riddenaasje.
Blumenthal is ien fan de fjirtich dielnimmers oan it Poliglotti4.eu Expert Seminar, organisearre troch it Mercator Kennissintrum fan de Fryske Akademy yn Ljouwert op 9 en 10 febrewaris. Eksperts út hiel Europa binne yn de Fryske haadstêd byinoar kommen om te praten oer it tema “Early Language Learning”. It sintrale boadskip nei de earste dei is: Hoe earder as men begjint mei mear talen hoe better, en dat jildt foar eltsenien. Mear ynformaasje oer Poliglotti4.eu Ekspert Seminar kinne jo fine op www.mercator-research.eu
Nije lektor wol mear trijetalige skoallen, 10-02-2012 (A-It Nijs)
It Nijs - Mear skoallen yn Fryslân moatte meartalich wurde. In protte basisskoallen binne dat al, mar der binne noch mar trije skoallen foar fuortset ûnderwiis dy’t yn trije talen lesjouwe. Dat sei Alex Riemersma tongersdeitemiddei by syn offisjele beneaming ta lektor Frysk en meartaligens oan de twa Ljouwerter hegeskoallen NHL en Stenden.
Riemersma jout lieding oan trije ûndersikers dy’t de kommende jierren sjen wolle nei de learprestaasjes op meartalige skoallen. Riemersma sels wol skoallen derta oantrúnje en wurkje mei mear as ien fiertaal. Neffens de lektor is it Europeeske ideaal fan “ien memmetaal en twa frjemde talen” foar alle Europeanen efterhelle. Hy pleite foar “trije memmetalen” en lei út hoe’t bern maklik fan jongs ôf trije talen goed leare kinne.
In soad wurdearring hie Riemersma foar taalsosjolooch Jehannes Ytsma, dy’t yn 2005 ûnferwachts ferstoar. Ytsma stie oan ‘e widze fan it meartalich ûnderwiis yn Fryslân. Minder wurdearring hie de lektor foar de Fryske Akademy. Hy neamde it “ûnbegryplik” dat it wittenskiplik ynstitút weromkommen wie op eardere tasizzings om mei te beteljen oan Riemersma syn ûndersyk. Wol wer hiel wiis wie Riemersma mei de stipe dy’t deputearre Jannewietske de Vries oan syn wurk tasein hie.
Jannewaris 2012
Kearndoelen Frysk yn ûnderwiis no saak fan Fryslân, 03-01-2012 (A-IN)
It foech om de kearndoelen op te stellen fan it fak Frysk is yn Fryske hannen. Dêr hawwe de ministers Marja van Bijsterveldt en Liesbeth Spies mei ynstimd. De provinsje mei tenei ek de kritearia opstelle, dy’t regelje hokker skoallen oft yn it basis- en fuortset ûnderwiis al of net of foar in part it fak Frysk jaan meie. Der komt in nije bestjoersôfspraak Fryske taal en in kommisje foar de media. Lês fierder >>