Aktueel, 2013
July 2013
Hast mearderheid Friezen foar selsbestjoer, 27-07-2013 (A-It Nijs)
45% fan de Friezen is fan betinken dat de hjoeddeistige politike status fan Fryslân yngreven feroarje moatte soe. En 46,9% fan de ynwenners is fan miening dat Fryslân yn de takomst sels safolle mooglik syn eigen saken regelje moatte soe (selsbestjoer/autonomy). Fan de ynwenners fan gemeenten yn it súdwesten fan Fryslân (Littenseradiel, Súdwest Fryslân, Gaasterlân-Sleat, Skarsterlân en Lemsterlân) wol sels in mearderheid selsbestjoer (54%), yn de oare gemeenten leit dat justjes leger (ûnder de 50%).
Dat binne in pear fan de útkomsten fan in wittenskiplik ûndersyk fan Aitziber Salazar fan de Universiteit fan Uppsala (Sweden). It ûndersyk is begjin dit jier holden ûnder ynwenners fan alle hoeken fan Fryslân. Wichtichste doelen fan it ûndersyk wiene om nei te gean oft Friezen mear autonomy wolle en om nei te gean wat dêrby beskiedende faktoaren binne. Foar it ûndersyk is in represintatyf tal fan 286 minsken frege om te anderjen. Sawol manlju as froulju, yn alle âldensskiften. Der is frege yn de grutte plakken lykas Ljouwert en Snits mar ek yn lytsere plakken.
‘Fryslân ûnderdiel fan Nederlân gjin foardiel’
In mearderheid fan 51,4% fan de Friezen is der net fan oertsjûge dat it ûnderdiel wêzen fan Nederlân foardielen foar Fryslân opsmyt. 32,2% is sels fan miening dat it neidielich is foar Fryslân. 19,2% sjocht per saldo gjin foardielen, mar ek gjin neidielen. As minsken frege wurdt oft it ûnderdiel wêzen fan in gruttere steat (Nederlân) persoanlik foardielen opsmyt, seit in grutte mearderheid fan leafst 63,6% fan de ûnderfrege minsken ‘nee’ of dat it neat útmakket.
In tal oare opmerklike útkomsten binne dat mar 24,5% fan de ynwenners harsels allinnich ‘Nederlander’ neamd en dat 75,5% harsels folslein Frysk fielt of yn mear of mindere mjitte.
Advies Ried over meertalige meldkamer, 24-07-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 20 – Drie punten moeten volgens de Ried fan de Fryske Beweging verbeterd worden om de meldkamer Noord-Nederland volslagen meertalig te krijgen. Lês fierder >>
Actie tegen Friesloze routeplanner ANWB, 12-07-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 19 – De nieuwe routeplanner van de ANWB gebruikt geen Friestalige plaatsnamen. De gemeente Littenseradiel vindt dat dit zo niet kan. Het gaat om de officiële namen van plaatsen die in Nederland liggen. Lês fierder >>
Friezen en Noord-Friezen verstaan elkaar slecht, 10-07-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 18 – De onderlinge verstaanbaarheid tussen Friezen in onze provincie en de Noord-Friezen in Duitsland ligt gemiddeld op 38 procent. Lês fierder >>
Rijk zoekt uitweg in kombordenstrijd, 09-07-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 18 – Binnenlandse Zaken zoekt een oplossing voor de discussie over taal op komborden in Friesland. Voor enkele plaatsen zou een uitzondering in de maak zijn. Lês fierder >>
Juny 2013
‘Fries moet een onderdeel van zorgstudie worden’, 10-06-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 20 – Taal is bepalend voor het welzijn van mensen. Verzorgenden in opleiding moeten hier tijdens hun studie opgewezen worden, vindt de Afûk. Lês fierder >>
‘Autonoom Fryslân’ oude wens in nieuwe jas', 04-06-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 24 – ‘Ald belied yn in nij jaske’ neamt FNP-voorzitter Ultsje Hosper het verlangen naar een autonoom Friesland in het koninkrijk. ‘Nij perspektyf foar Fyslân’ heet het visiedocument dat de ledenvergadering dit weekeinde heeft goedgekeurd. Centraal daarin staat de wens van veel meer zelfbestuur in combinatie met het benodigde geld ervoor (sjoch foar it folsleine fyzjestik by Publikaasjes (Rapporten en noata’s). Lês fierder >>
Maaie 2013
Canon van de verschillende Frieslanden in de maak, 29-05-2013 (A-FD)
Friesch Dagblad, p. 27 - De Ynterfryske Rie heeft besloten om een canon van de inter-Friese geschiedenis te laten maken. Een projectgroep zal een voorstel uitwerken. Lês fierder >>
Dat valt toch wel tegen, zo’n examen Fries, 13-05-2013 (A-FD)
Friesch Dagblad, p. 24 – Pieter Atsma doet verslag over het Fries examen 2013. Docent Annekin Faber vertelt over het vak. Faber vindt het jammer dat Fries niet een verplicht examenvak is voor alle Friese scholieren. “Op sommige scholen krijg je het maar één jaar, één uurtje per week. Wat kun je kinderen dan nog leren. En het Fries is toch de taal die hier wordt gesproken.” Lês fierder >>
De FFU is it mei Annekin Faber iens en striidt al jierren foar dy ferplichting as eksamenfak foar alle learlingen yn Fryslân!
April 2013
Praat dochs Frysk o kening(inne)..., 21-04-2013 (A-KH)
Sjoch foar de tekst op ús webstek by 'Publikaasjes 2013' (Kerst Huisman: 'Praat dochs Frysk'). Efkes oanklikke op Youtube...
Sjoch foar de tekst op ús webstek by 'Publikaasjes 2013' (Kerst Huisman: 'Praat dochs Frysk'): STH13-Us eigen taal (12): ‘Slokke’ om it ‘slikken’, LF 1, 2013.pdf
Minderheden dupe van crisis Europa, 13-04-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, p. 36 – Minderheden worden de dupe van de crisis in Europa. De crisis toont ook aan dat het Europa van de staten failliet is. Europa moet het Europa van de volken worden. Lês fierder >>
Provincie: Friezen geen aparte status, 11-04-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, ‘fryslân’, p. 35 – De Friezen dezelfde status geven als het Inuit-volk, de Kuthia Kondh-stam in India of de Baka-dansers uit Kameroen. Het gaat de provincie Fryslân een stap te ver. Lês fierder >>
‘Lytse pôlen’ van Europa, 06-04-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, sneonensnein, p. 10-11 – Het duurt niet lang meer of de topografische kaarten van Europa kunnen in de prullenbak. Verschillende regio’s maken zich op om een zelfstandige lidstaat te worden. De FNP volgt die lijn niet, maar wil wel meer autonomie voor Friesland. Lês fierder >>
Hoe kan Europa bedreigde talen beschermen?, 04-04-2013 (A-EP)
Europeesk Parlemint - In Europa worden honderden talen gesproken en daarvan worden ongeveer 120 met uitsterven bedreigd. De cultuurcommissie van het EP besprak op 20 maart de situatie van bedreigde talen met deskundigen. François Alfonsi, een Frans lid van
De Groenen, werkt momenteel aan een initiatiefverslag over deze kwestie en hij legt ons uit waarom we ons het lot van de bedreigde talen moeten aantrekken. Lês fierder >>
Maart 2013
Friese peuter verkiest toch het Nederlands, 22-03-2013 (A-FD)
Friesch Dagblad, p. 3 -. Taaloverdracht Fries mislukt vaak in stedelijke gebieden. Friese peuters verkiezen daar toch het Nederlands. Blykber krije bern ûnbewust mei dat it Nederlânsk in wichtiger taal is as it Frysk. Lês fierder >>
Commissie kan wel blaffen, maar niet bijten, 20-03-2013 (A-FD)
Friesch Dagblad, p. 29 – De positie van het Fries in de media en onderwijs is onderwerp van onderzoek van een adviescommissie over nationale minderheden. Nederland heeft geen vlekkeloos blazoen. Drie dagen lang was de Adviescommissie voor het Kaderverdrag inzake de Bescherming van Nationale Minderheden in Nederland. Lês fierder >>
Fryslân kan fluiten naar wettelijke verankering Fries, 16-03-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant – Er komt geen wettelijke verankering van de Rijksverantwoordelijkheid voor het Fries. Ook wil het kabinet rijksdiensten, hulpdiensten en rechtspraak niet verplichten het Fries machtig te zijn.
It ynlânsk kolonialisme en it ûnderdrukkende Haachske steatsnasjonalisme is foar it Fryske folk ûnferdraachlik. Fryslân frij fan ‘Hollân’ sil it biedwurd foar ús takomst wêze moatte. Fryslân sil syn eigen paad yn Europa (de EU) sykje moatte. Lês fierder >>
Febrewaris 2013
Alles voor een diploma Fries, 21-02-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant - De academische pabo (een samenwerking tussen NHL, Stenden, Hanzehogeschool en de RUG) kent een ontzettend druk programma. Toch gaan 21 studenten de uitdaging aan: in hun vrije tijd plakken ze er een cursus Fries (‘Foech Frysk’) aan vast. Elke week, twee uur lang, krijgen ze les in Fries schrijven, boekpromotie en het geven van meertalig onderwijs. En met die vaardigheden hopen ze ooit voor een - Friese - schoolklas te staan. Lês fierder >>
Rechter buigt zich over namenkwestie Súdwest, 11-02-2013 (A-LC)
Leeuwarder Courant, s. 20 – De Jongfryske Mienskip probeert via de bestuursrechter af te dwingen dat Súdwest-Fryslân alsnog de Friese plaatsnamen invoert. Lês fierder >>
Fryslân tegen rücksichtslos opheffen provincies, 04-02-2013 (A-Nijsbrief Prov. Fryslân, 11 febr. 2013)
Nijsbrief Prov. Fryslân - De provincie Fryslân is tegen het samenvoegen van provincies tot landsdelen. Deze landsdelen zijn in het regeerakkoord van het kabinet aangekondigd. Wel is Fryslân voorstander van versterken van het openbaar bestuur. Lês fierder >>
Jannewaris 2013
Vereniging wil Fries als eerste taal op school, 08-01-2013 (A-FD)
Friesch Dagblad – De Feriening Frysk Underwiis wol it Frysk ûnder mear as earste taal op de skoallen yn Fryslân. Dat skriuwt de FFU oan de provinsje as reaksje op de provinsjale beliedsnoata ‘Grinzen oer’. Dêr is in bettere en folsleinere wetjouwing foar nedich (sjoch ek op it FFU-webstek by ‘Brieven 2013’ om it oanbelangjende brief oan te klikken). Lês fierder >>